Wycena bilansowa aktywów i pasywów na dzień bilansowy
Anna Wikło
Wycena firmy kosztuje najczęściej od 2 500 zł do kilkudziesięciu tysięcy złotych netto. Ostateczna cena zależy przede wszystkim od wielkości i złożoności firmy, celu wyceny, formy prowadzonej księgowości oraz liczby metod wyceny, które zostaną zastosowane. Mikrofirma z uproszczoną kalkulacją wartości to koszt rzędu 2 500–3 000 zł netto, średnia firma z przychodami do kilkunastu milionów złotych – około 6 000–7 000 zł netto, a duże, złożone przedsiębiorstwo – od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych netto. Poniżej wyjaśniamy, od czego dokładnie zależy koszt wyceny firmy, jak wyglądają widełki cenowe w praktyce, jakie metody wyceny stosuje się w Polsce i jak przygotować się do procesu, żeby nie przepłacić.
Aider Polska
Spis treści:
Poniższa tabela pokazuje orientacyjne widełki. W praktyce warto jednak traktować je jako punkt wyjścia do rozmowy z konkretnym doradcą, a nie sztywny cennik.
| Typ i wielkość firmy | Orientacyjny koszt netto |
|---|---|
| Mikrofirma, uproszczona kalkulacja wartości | ok. 7 000–9 000 zł |
| Firma z przychodami do kilkunastu mln zł | ok. 12 000–25 000 zł |
| Duże, złożone przedsiębiorstwo (grupa kapitałowa, wiele oddziałów) | kilkadziesiąt tys. zł |
Warto zwrócić uwagę, że najtańsza opcja to zwykle uproszczona kalkulacja wartości, a nie pełna wycena z raportem – to dwa różne produkty, o czym więcej w dalszej części artykułu.
Na finalną cenę wyceny wpływa kilka niezależnych od siebie czynników. W praktyce to one, a nie jedna uniwersalna stawka, decydują o tym, ile zapłacisz.
Przedmiot wyceny: Koszt różni się w zależności od tego, jaka spółka podlega wycenie i czym się zajmuje. Istotnym jest również to, czy wycenie podlega cała spółka, czy zorganizowana część przedsiębiorstwa, a jeśli wyceniamy ZCP, to czy możliwe jest określenie przychodów, kosztów i majątku ZCP.
Forma prowadzonej działalności: Spółki kapitałowe (sp. z o.o., S.A.) prowadzą pełną księgowość, co ułatwia jednoznaczne określenie majątku firmy, co jest niezbędne w przypadku tworzenia modelu wyceny (np. w zakresie kapitału obrotowego). Jednoosobowe działalności gospodarcze rozliczające się KPiR, choć pozornie prostsze, wymagają dodatkowej pracy przy oddzieleniu majątku firmowego od prywatnego, a dodatkowo nie posiadają pełnej dokumentacji księgowej pozwalającej na szczegółową analizę danych – to podnosi koszt.
Ilość i jakość dostarczonych danych: Im więcej wiarygodnych danych finansowych i prognoz dostarczy klient, tym mniej pracy po stronie wyceniającego przy ich weryfikacji i uzupełnianiu.
Złożoność modelu biznesowego: Firma z jednym źródłem przychodu wycenia się szybciej niż grupa kapitałowa z wieloma liniami biznesowymi.
Liczba zastosowanych metod wyceny: Wycena oparta na jednej metodzie jest tańsza niż wycena łącząca kilka podejść (np. dochodowe i porównawcze) w celu wzajemnej weryfikacji wyników. Co do zasady niezbędne jest zastosowanie kilku metod właśnie w celu weryfikacji.
Typ oczekiwanej wyceny: Pełna wycena z rozbudowanym raportem kosztuje więcej niż uproszczona wycena czy sama kalkulacja wartości.
Doświadczenie firmy wyceniającej: Wyższe kwalifikacje i doświadczenie specjalisty zwykle przekładają się na wyższą cenę, ale też większą wiarygodność wyniku wobec banku, inwestora czy sądu.
Wybrana metoda wyceny bezpośrednio wpływa na pracochłonność, a więc i cenę. W Polsce stosuje się trzy główne podejścia.
Podejście majątkowe: Bazuje na wartości aktywów firmy pomniejszonych o zobowiązania. Obejmuje m.in. metodę skorygowanych aktywów netto, metodę wartości likwidacyjnej oraz metodę wartości odtworzeniowej. Sprawdza się przy firmach, które nie generują regularnych przepływów pieniężnych, ale mają istotny majątek.
Podejście dochodowe: Opiera się na prognozowanych przepływach pieniężnych lub zyskach, zdyskontowanych do wartości bieżącej. Najpopularniejsza jest metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych (DCF). To podejście wymaga wiarygodnych prognoz finansowych, dlatego jest zwykle bardziej pracochłonne – i droższe – niż podejście majątkowe.
Podejście porównawcze (rynkowe): Polega na oszacowaniu wartości firmy na podstawie wskaźników (np. cena/zysk, cena/EBIT) podobnych przedsiębiorstw, które zostały już wycenione przez rynek. Wymaga dostępu do bazy porównywalnych transakcji.
Warto wspomnieć, iż wybór metody wynika z charakterystyki działalności spółki. Spółki w określonych branżach lub w określonej fazie rozwoju, muszą być wyceniane określonymi metodami. Nie można wybierać metody wyceny, aby zminimalizować jej koszt. Celem jest zawsze dojście w wycenie do kwoty, która odzwierciedla rynkową wartość przedsiębiorstwa.
Zakres wymaganych dokumentów zależy od formy działalności i wybranej metody, ale w większości przypadków wyceniający poprosi o:
Im lepiej przygotowane i bardziej kompletne dane, tym krótszy i tańszy będzie proces wyceny – wyceniający nie musi wtedy poświęcać czasu na dodatkowe konsultacje i uzupełnianie braków.
W Polsce proces wyceny przedsiębiorstw nie jest prawnie uregulowany. Nie istnieje wymóg, by wyceny dokonywał wyłącznie biegły rewident czy rzeczoznawca majątkowy – to częste błędne przekonanie. Ogólne rekomendacje w tym zakresie publikuje Polska Federacja Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych, opierając się na europejskich (EVS) i międzynarodowych (IVS) standardach wycen.
W praktyce wyceny firm na rynku pozagiełdowym w Polsce wykonują najczęściej:
Brak twardych regulacji oznacza dużą rozpiętość cenową między tymi podmiotami – warto porównać nie tylko cenę, ale też doświadczenie i sposób prezentacji wyników.
W Polsce funkcjonuje Stowarzyszenie Biegłych Wyceny Przedsiębiorstw grupujące osoby ze zweryfikowanym doświadczeniem w zakresie wycen oraz dbające o rozwój ich kompetencji i kwalifikacji zawodowych. Zlecając wycenę warto upewnić się, że wykonawca jest członkiem tego stowarzyszenia.
Prosta kalkulacja wartości mikrofirmy na podstawie kompletnych danych może zająć od kilku do kilkunastu dni roboczych. Pełna wycena firmy z rozbudowanym raportem, obejmująca kilka metod i konsultacje ze zleceniodawcą, trwa zwykle od 2 do 6 tygodni – w zależności od dostępności danych i złożoności biznesu.
Najczęstszym czynnikiem wydłużającym proces jest czas potrzebny klientowi na skompletowanie dokumentów finansowych.
Jeśli firma prowadzi bieżącą obsługę księgową lub korzysta z usług CFO na godziny, część danych potrzebnych do wyceny – sprawozdania finansowe, struktura kosztów, historia wyników – jest już przygotowana i zweryfikowana. To realnie skraca czas wyceny i obniża jej koszt, bo wyceniający nie zaczyna od zera. To też jeden z powodów, dla których warto rozważyć wycenę u dostawcy, który jednocześnie zna bieżącą sytuację finansową firmy, a nie tylko punktowo wykonuje jedno zlecenie.
Potrzebujesz wyceny firmy dopasowanej do jej realnej sytuacji finansowej? Porozmawiajmy o Twoim projekcie – pierwsza konsultacja jest bezpłatna i niezobowiązująca.
Anna Wikło
Honorata Zakrzewska-Krzyś
Katarzyna Krupa
Aleksandra Figat
Anna Wikło
Honorata Zakrzewska-Krzyś
Katarzyna Krupa
Aleksandra Figat