Czy wystawca może anulować tzw. pustą fakturę?

Czym jest „pusta” faktura?

Termin „pusta faktura” nie występuje wprost w ustawie o VAT, ale w praktyce oznacza dokument, który:

• nie odzwierciedla żadnej rzeczywistej transakcji (fikcyjna faktura),
• zawiera nieprawdziwe dane dotyczące stron transakcji lub jej przedmiotu.

Czy można anulować tzw. pustą fakturę?

Anulowanie pustej faktury jest możliwe, ale tylko pod pewnymi warunkami:

1. faktura nie została jeszcze przekazana nabywcy – jeśli dokument nie trafił do obiegu prawnego (np. nie został wysłany do klienta) można go anulować; w takim przypadku wystawca powinien zachować oryginał i kopię faktury z adnotacją „anulowano” oraz krótkim uzasadnieniem;
2. faktura została już przekazana – wówczas nie można jej anulować, natomiast konieczne jest wystawienie faktury korygującej, która wyzeruje wartości wykazane w pierwotnym dokumencie; korekta powinna być dokonana z inicjatywy podatnika, zanim sprawą zajmą się organy skarbowe.

Czy fałszywe faktury mogą być skutecznie anulowane?

Zgodnie z analizą opublikowaną przez prof. Witolda Modzelewskiego, nie każda „pusta” faktura może zostać skutecznie anulowana. W szczególności dotyczy to faktur sfałszowanych, czyli takich, które zostały wystawione w celu wyłudzenia podatku lub odliczenia VAT. W takich przypadkach:

• nie ma możliwości ich anulowania, nawet jeśli wystawca później „zmieni zdanie”;
• obowiązek zapłaty podatku z takiej faktury powstaje z mocy prawa;
• jedynym sposobem na uniknięcie odpowiedzialności może być udowodnienie, że faktura została wystawiona bez wiedzy i zgody podatnika (np. przez nieuprawnionego pracownika).

Jakie są konsekwencje wystawienia pustej faktury?

Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, każdy podmiot, który wystawi fakturę z wykazanym podatkiem, jest zobowiązany do jego zapłaty – nawet, jeśli transakcja nie miała miejsca. Oznacza to, że samo wystawienie pustej faktury może skutkować obowiązkiem zapłaty VAT.

W przypadku wykrycia takich nieprawidłowości przez urząd skarbowy mogą zostać nałożone dodatkowe sankcje karno-skarbowe, a nawet odpowiedzialność karna.

Sprawdź także: Skutki fałszywych (pustych) faktur w VAT dla kupującego i sprzedawcy

Jak postępować z pustą fakturą, żeby ustrzec się sankcji?

Jeśli przedsiębiorca zorientuje się, że wystawił pustą fakturę:

• powinien niezwłocznie ją anulować, jeśli nie została jeszcze przekazana;
• jeśli została przekazana – powinien wystawić fakturę korygującą i odpowiednio udokumentować przyczynę korekty;
• w przypadku podejrzenia fałszerstwa – skonsultować się z doradcą podatkowym lub prawnikiem; warto również poinformować nabywcę o zaistniałej sytuacji i zachować pełną transparentność.

źródła: Ustawa z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U.2024.361)

Autorka: Paulina Siedlarska, Młodsza Księgowa,  MDDP Outsourcing Katowice