Sprawozdanie finansowe to jeden z kluczowych obowiązków każdej fundacji rodzinnej działającej na podstawie ustawy z 26 stycznia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 326). Prawidłowo sporządzone i złożone sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej stanowi nie tylko wymóg ustawowy, ale również narzędzie kontroli nad majątkiem rodzinnym i realizacją celów sukcesyjnych.
Poniżej wyjaśniamy, czym jest sprawozdanie finansowe fundacja rodzinna, kto je sporządza, jakie są terminy oraz jakie sankcje grożą za niedopełnienie obowiązków.
Geneza fundacji rodzinnych w Polsce
Fundacje rodzinne zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. Ta stosunkowo nowa forma prawna umożliwia długofalowe zarządzanie majątkiem rodzinnym, planowanie sukcesji oraz zabezpieczenie interesów beneficjentów.
Fundacje rodzinne (również w organizacji) są rejestrowane w Rejestrze Fundacji Rodzinnych prowadzonym wyłącznie przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Rejestr nie funkcjonuje w pełni elektronicznie, co ma znaczenie przy składaniu dokumentów takich jak sprawozdanie finansowe.
Kto może założyć fundację rodzinną?
Fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych – także cudzoziemiec. Możliwy jest jeden lub kilku fundatorów, niezależnie od pokrewieństwa.
Fundator może:
- być jednocześnie beneficjentem (nawet jedynym),
- zasiadać w organach fundacji (np. w zarządzie),
- mieć realny wpływ na zarządzanie majątkiem.
Co istotne – fundator nie odpowiada za zobowiązania fundacji rodzinnej.
Organy fundacji rodzinnej a sprawozdanie finansowe
Organami fundacji rodzinnej są:
- zarząd,
- rada nadzorcza (obowiązkowa przy ponad 25 beneficjentach),
- zgromadzenie beneficjentów (obowiązkowe).
Zadania zarządu to:
- prowadzenie spraw fundacji rodzinnej oraz reprezentowanie jej,
- realizacja celów fundacji rodzinnej określonych w statucie,
- podejmowanie czynności związanych z zapewnieniem płynności finansowej i wypłacalności fundacji rodzinnej,
- tworzenie, prowadzenie i aktualizowanie listy beneficjentów zgodnie z przepisami ustawy oraz zasadami zawartymi w statucie,
- informowanie beneficjenta o przysługującym mu świadczeniu,
- spełnianie świadczenia przysługującego beneficjentowi.
Fundator ma także możliwość powołania rady nadzorczej fundacji rodzinnej. Obowiązek ustanowienia rady nadzorczej pojawia się tylko wówczas, gdy liczba beneficjentów przekracza dwadzieścia pięć osób. Podobnie, jak w przypadku innych osób prawnych, rada nadzorcza pełni funkcje nadzorcze w stosunku do zarządu w zakresie przestrzegania prawa i postanowień zawartych w statucie. Jednocześnie istnieje możliwość rozszerzenia obowiązków rady nadzorczej między innymi o konieczność uzyskania jej zgody przez zarząd na dokonanie określonej czynności. Zagadnienie to należy uregulować w statucie.
Zgromadzenie beneficjentów:
- zatwierdza sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy,
- podejmuje uchwałę o podziale zysku lub pokryciu straty,
- udziela absolutorium członkom organów z wykonywania przez nich obowiązków,
- wybiera firmę audytorską (jeżeli wymagane jest badanie),
- zajmuje się innymi sprawami wymienionymi w ustawie lub statucie.
Czym jest sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej?
Jest to dokument przedstawiający:
- sytuację majątkową fundacji,
- przychody i koszty,
- wynik finansowy (zysk lub strata),
- przepływy finansowe.
Obowiązek jego sporządzania wynika z ustawy o rachunkowości. Fundacja rodzinna prowadzi pełną księgowość – tak jak spółki kapitałowe.
Sprawozdanie finansowe w fundacji rodzinnej pełni zatem podwójną rolę:
- realizuje obowiązek ustawowy,
- zapewnia transparentność wobec fundatora i beneficjentów.
Terminy – fundacja rodzinna sprawozdanie finansowe 2026
Co do zasady rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym.
Jeżeli rok obrotowy zakończył się 31 grudnia 2025 r.:
- sporządzenie sprawozdania finansowego – do 31 marca 2026 r.,
- zatwierdzenie sprawozdania – do 30 czerwca 2026 r.,
- złożenie do rejestru – po zatwierdzeniu.
Termin zatwierdzenia to maksymalnie 6 miesięcy od zakończenia roku obrotowego.
Jak złożyć sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej?
Składa się je do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim wraz z wymaganymi formularzami i załącznikami.
Wymagane formularze:
- RFR-Z30 – wniosek o złożenie sprawozdania,
- RFR-ZN – załącznik do wniosku.
Wymagane załączniki:
- sprawozdanie finansowe (papierowe),
- kopia elektroniczna (plik XML),
- uchwały zgromadzenia beneficjentów,
- protokół z posiedzenia,
- sprawozdanie biegłego rewidenta (jeżeli wymagane),
- dowód opłaty sądowej (ok. 250 zł).
W rejestrze zamieszczana jest wzmianka o złożeniu dokumentu wraz z datą i oznaczeniem roku obrotowego.
Konsekwencje niezłożenia sprawozdania finansowego
Brak realizacji obowiązku może skutkować:
- karą grzywny,
- karą ograniczenia wolności,
- w skrajnych przypadkach – karą pozbawienia wolności (za brak sporządzenia dokumentu).
Dodatkowo sąd rejestrowy może wszcząć postępowanie o rozwiązanie fundacji rodzinnej bez przeprowadzania likwidacji, jeśli przez dwa kolejne lata nie zostaną złożone roczne sprawozdania finansowe.
Podsumowanie
Sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej to kluczowy element prawidłowego funkcjonowania fundacji. Terminowo sporządzone i zatwierdzone dokumenty chronią fundację przed sankcjami oraz zapewniają transparentność zarządzania majątkiem. Choć fundacja rodzinna pozostaje atrakcyjnym narzędziem sukcesyjnym, zmiany podatkowe (m.in. ograniczenia preferencji czy nowe regulacje dotyczące aktywów) wymagają dziś szczególnie starannego planowania i bieżącej obsługi księgowo-prawnej.
FAQ – Fundacja rodzinna sprawozdanie finansowe
1. Czy fundacja rodzinna musi składać sprawozdanie finansowe co roku?
Tak. Każda fundacja rodzinna ma obowiązek corocznego sporządzania i składania sprawozdania finansowego, niezależnie od skali działalności czy osiągniętego wyniku finansowego.
2. Kto zatwierdza sprawozdanie finansowe?
Sprawozdanie zatwierdza zgromadzenie beneficjentów w drodze uchwały.
3. Czy sprawozdanie podlega badaniu przez biegłego rewidenta?
Tak, jeżeli fundacja spełnia kryteria określone w ustawie o rachunkowości (np. przekroczenie określonych progów finansowych), sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowemu badaniu.
4. Gdzie składa się sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej?
Dokumenty składa się do Rejestru Fundacji Rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.
5. Co grozi za brak złożenia sprawozdania finansowego fundacji rodzinnej?
Konsekwencją może być grzywna, ograniczenie wolności, a nawet rozwiązanie fundacji rodzinnej przez sąd rejestrowy w przypadku uporczywego naruszania obowiązków.
6. Czy fundacja rodzinna w organizacji również składa sprawozdanie finansowe?
Tak, jeżeli prowadzi działalność i podlega przepisom ustawy o rachunkowości, również musi sporządzić roczne sprawozdanie finansowe.
Autor:
Wioleta Rybak, Specjalista, Dział Sprawozdawczości
.webp)
.webp)
